Wellness Kültürü: Yanlış Bilinenler ve Gerçekler

“Son zamanlarda ‘iyi hissetmek’ bile yorucu bir hedef haline gelmedi mi?” Wellness kavramı günümüzde popülerleşmiş, sağlık kavramının ötesine geçip bireyin fiziksel, duygusal, sosyal ve psikolojik boyutlarını kapsamıştır. Sadece herhangi bir hastalığın yokluğu değil aynı zamanda kişinin yaşam kalitesini arttıran, sağlıklı alışkanlıklar ve yaşam tarzı seçimleriyle desteklenen bir iyilik hali olarak tanımlanabilir. Bütünsel bir sağlık yaklaşımı olan wellness, kişinin kendi potansiyelini en iyi şekilde gerçekleştirmesi ve yaşamını tam anlamıyla yaşaması için çaba göstermesini de içerir.

Son yıllarda wellness kavramı dünyada büyük bir endüstriye dönüştü. Çoğumuz kendilerimizi sosyal medyada dayatılan bu aktiviteleri ve rutinleri yaparken buluyoruz. O aktiviteyi yapmak veya o popüler olan şeyi tüketmek herkes tarafından doğru olan kabul edildiğinden herkes aynı rutini benimsemeye ve yapmaya başladı.

Wellness ile İlgili Yanlış Bilinenler ve Gerçekler

1- “Sağlıklı olmak için her gün yoğun spor yaparım” düşüncesi vardır. Fakat gerçekte aşırı spor; stres,tükenmişlik ve sakatlanma riskini arttırır. Wellness bedenle savaşmak değil, bedenle iş birliği yapmaktır. Düzenli hafif/orta aktivite (yürüyüş gibi) çoğu zaman daha etkilidir. 

2- “Mutlu değilsem wellness’ı hayatıma katamıyorum demektir.” Gerçekte wellness sürekli mutlu olmak demek değildir. Zorlayıcı duyguları yaşamaya izin vermek ve stresle sağlıklı baş etme de iyi oluşun bir parçasıdır. 

3- “Wellness, pahalı ürünler ve hizmetler gerektirir, “ algısı vardır. Gerçekte wellness temel olarak uyku, beslenme, sosyal destek, stres yönetimi ve anlamlı aktiviteler üzerine kuruludur. Yoga matı, spa, detoks suyu şart değildir, bunların birçoğu pazarlama illüzyonudur.

4- “Az uyusam da kahveyle idare ederim.” mantığı günümüzde birçok kişide mevcuttur. Gerçekte uyku eksikliği bilişsel performansı, duygusal düzenlemeyi ve bağışıklığı uzun vadede ciddi şekilde bozar, kahve sadece geçici uyarıdır. 

5- “Multitasking yapmak zaman kazandırır.” düşüncesi de birçok insanda vardır. Fakat gerçekte bu böyle değildir, dikkatinizi iki farklı yere yönlendirmek işinizdeki verimliliğinizi ve başarınızı azaltır.

6- “Her sağlıklı görünen kişi iyidir.” düşüncesi gerçekte o kişinin mental durumunu yansıtmaz. Dışarıdan fit görünen biri yüksek stres, anksiyete veya uyku problemi yaşayabilir.

7- Bir diğer yanılgı, wellness’ın tamamen bireysel bir sorumluluk olduğudur. Oysa kişinin içinde bulunduğu sosyal çevre, iş koşulları ve toplumsal beklentiler, iyi olma halini doğrudan etkiler. Baskı kültürü bu yapısal faktörleri görünmez kılarken, ihtiyaç gözetimi bu bağlamları dikkate alır ve bireyi yalnız hissettirmeyen bir anlayış sunar.

İhtiyaç Gözetimi Neden Önemlidir?

Bu aktivitelerin ve düşüncelerin hepsi tek tek faydalı olsa da bunların zorunluluk gibi sunulması, gösterilmesi bireylerin üzerinde bir baskı yaratıyor. Bundan dolayı da birey “yeterince iyi yapmıyorum” düşüncesine kapılıyor. Bu baskı kültürü bireyi sıkıştırarak değişim yaratmaya çalışırken, ihtiyaç gözetimi bireyin ihtiyaçlarını anlayarak doğal, sağlıklı ve sürdürülebilir gelişim sağlar. 

İhtiyaç gözetimi, bireyin ne yapması gerektiğine değil, neye ihtiyaç duyduğuna odaklanır. Kontrol etmek yerine desteklemeyi, zorlamak yerine anlamayı esas alır. Bu yaklaşım, wellness’ın pahalı ürünler, detoks kürleri ya da ideal yaşam tarzlarıyla sınırlı olmadığını da hatırlatır. Gerçek iyi olma hâli çoğu zaman yeterli uyku, güvenli ilişkiler, anlamlı bağlar ve kişinin kendi hızına saygı duyulmasıyla ilgilidir.

Sonuç olarak, wellness’ı baskı kültürünün diliyle değil, ihtiyaç gözetiminin merceğiyle ele almak gerekir. “Daha iyi olmalısın” yerine “Sana ne iyi gelir?” sorusunu sormak, hem bireysel hem toplumsal düzeyde daha sağlıklı bir dönüşümün kapısını aralar. Çünkü gerçek wellness, zorlayarak değil, anlayarak ve alan açarak gelişir. Belki de wellness rutini aramak yerine, bugün kendimize şu soruyu sormak yeterlidir: Gerçekten neye ihtiyacım var?

Yazar: Zeynep Yankılıç

Kaynakça

• Hettler B. (1980). Wellness promotion on a university campus. Family & community health, 3(1), 77–95. https://doi.org/10.1097/00003727-198005000-00008 
• McArthur, J., & Powell, C. (2020). Health and wellness in commercial buildings: Systematic review of sustainable building rating systems and alignment with contemporary research. Building and Environment, 171, 106635. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2019.106635. 
• Shah, R. (2004). Health and Wellness. Journal of Health Management, 6, 219 - 220. https://doi.org/10.1177/097206340400600213.